على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1559
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دول ( daval ) و ( doval ) و ( deval ) ع . ج . دوله و دولة . دول ( doval ) ا . پ . پوست درخت زيتون . دول ( doval ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دولتها و مملكتها . دولا ( do - l ) ص . پ . دوتاه . و مضاعف و دولاى . دولا ( dul ) ا . پ . سبوئى كه در آن آب يا شراب كنند . دولاب ( davl b ) و ( dul b ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - چرخ چاه كه در آن كوزهها بسته آب كشند . ج : دواليب . دولاب ( dul - b ) ا . پ . چرخى كه بدان جهة آبيارى كردن زراعت از چاه آب كشند و خربله و چرخاب . و چرخ . و آنچه در در سير و دور باشد . و مخزن و گنجينهء كوچك . و سودا و معامله و داد و ستد بافراط . و يك نوع منجنيقى كه در صومعهها و بيمارستانها جهة حمل لوازم بدرون نصب مىكنند . و عمارت پيچ و خمدار . و نيرنگ و شعبده و فريب و تزوير . و طبل و دهل . و خندق . و سلوك سخت . و مرض ديا بيطوس . و نام قريهاى از قريههاى رى در مشرق طهران . دولاب باز ( dul b - b z ) ص . پ . شعبده باز . و آنكه در معامله در اداى وجه افراط مىكند . دولابچه ( dul b - ce ) ا . پ . دولاب كوچك و گنجينه و مخزن كوچك . دولاب رنگ ( dul b - rang ) ص . پ . كرهء فلكى كه مانند دولاب گردش مىكند . دولاب گردان ( dul b - gard n ) ص . پ . كسى كه تجارت و داد و ستد مىكند . دولاب گردانى ( dul b - gard ni ) ا . پ . حمل مال التجاره از شهرى بشهرى . دولابه ( dul be ) ا . پ . دولاب و چرخ آبكشى . و گنجينهء كوچك . دولابى ( dul bi ) ص . پ . منسوب و متعلق بدولاب . دولات ( davl t ) و ( dul t ) ع . ج . دولة . دولات ( doval t ) ع . ج . دولة . دولاخ ( dovl x ) ا . پ . غبار و گرد و خاك . دولاغ ( dul q ) ا . پ . جوراب مانندى كه همهء پا از انگشتان تا كمر را مىپوشاند و چاقچور نيز گويند و بيشتر زنان مىپوشند . دولانه ( dul ne ) ا . پ . ميوهاى سرخ رنگ شبيه بسيب كوچك و داراى يك هسته و طعمش مانند آلوى رسيده ميخوش . دولاى ( do - l y ) ص . پ . مضاعف و دو تا . دولائى ( do - l i ) ا . پ . دو تائى و مضاعف . و كلفت و ضخيم . دولبند ( dul - band ) ا . پ . دستار و عمامه . و كمربند و شال كمر . دولبند و بست ( davlband - va - bast ) ا . پ . طومار جمعبندى زمينى كه در آغاز هر سال بسته مىشود . دولة ( davlat ) ا . ع . گردش نيكى . و ظفر و غلبه بسوى كسى . يق : لنا عليه الدولة . و نوبت در غنيمت و مال . يق : صار دولة بينهم : تكون مرة لهذا و مرة لذاك . مر . دولة . و سنگدان مرغ و چينهدان آن . و پائين شكم و جانبى از آن . و شقشقه و شش مانندى كه شتر از دهن بيرون آورد . دولة ( davlat ) م . ع . دال دولا و دولة . مر . دول . دولة ( dulat ) ا . ع . نوبت در غنيمت و مال و يا آنكه دولة ( بفتح ) نوبت در حرب و دولة ( بضم ) نوبت در مال اوهما سواء و الضم فى الاخرة و الفتح فى الدنيا . ج : دول و دول و دول و دولات و دولات . دولت ( davlat ) ا . پ . ثروت و مال نقيض نكبت . و مال اكتسابى و مال موروثى . و چيزى كه دست بدست بگردد . و زمان سلطنت . و هيئت سلطنت . و ممالك متصرفهء هر حكومتى خواه پادشاهى و يا جمهورى باشد . و فتح و ظفر . و بهرهمندى . و خوشحالى و شعف . و سعادت و اقتدار و توانائى . و نژاد . و آزادى از زن . و اداى قرض . و اقبال و بخت . و دولت تيز : اقبالى كه مردم را يكايك بمرتبهء بلند رساند . و دولت دنيا : برخوردارى و سعادت دنيا . و دولت عظمى : سلطنت بزرگ . و صاحب دولت : داراى نيك بختى . دولة ( dovalat ) ا . ع . سختى و بلا . ج : دولات . يق : جاء بدولاته و تولاته اى بدواهيه . دولت برانداز ( davlat - bar - and z ) ص . پ . منقرض كنندهء دولت و سلطنت . دولت پناه ( davlat - pan h ) ص . پ . پناه و ملجأ دولت و سلطنت . دولتخانه ( davlat - x ne ) ا . پ . بارگاه و كوشك و خانه . و نام سراى سلطنتى قزوين . و دولت خانهء خاص : سراى سلطنتى . دولت خدا ( davlat - xoda ) ا و ص . پ . خداوند دولت و دولتمند و توانگر . دولت خدائى ( davlat - xod i ) و ( davlate - xod i ) ا . پ . دولتمندى . و كسى كه بخشش و فيض او عام باشد .